Namangan davlat universiteti
Annotatsiya. Ushbu maqolada badiiy adabiyot oʻqishning inson kapitalini shakllantirish va toʻplashdagi roli oʻrganiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, zamonaviy iqtisodiyotda inson kapitali individual unumdorlik, ijtimoiy harakatchanlik va iqtisodiy rivojlanishning asosiy omili hisoblanadi. Uni toʻplashga anʼanaviy yondashuvlar asosan bu jarayonni rasmiy taʼlim, kasbiy tayyorgarlik va ixtisoslashgan koʻnikmalarni egallash bilan bogʻlaydi. Badiiy adabiyot oʻqish kognitiv, kommunikativ va ijtimoiy-emotsional kompetentsiyalarni rivojlantirishning kamroq rasmiylashtirilgan, ammo potentsial jihatdan ahamiyatli mexanizmini ifodalaydi. Ushbu maqolaning maqsadi badiiy adabiyot oʻqishning inson kapitalining tarkibiy qismlariga taʼsiri haqidagi nazariy va empirik dalillarni tizimlashtirishdir. Tadqiqotning metodologik asosi ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish va sintez qilish, empirik tadqiqot natijalarini qiyosiy tahlil qilish va kontseptual sintezdan iborat. Badiiy adabiyotni muntazam oʻqish oʻqish savodxonligi, soʻz boyligi, murakkab matnlarni talqin qilish qobiliyati, tasavvur, mulohaza va ijtimoiy tushunishni rivojlantirish bilan bogʻliqligi koʻrsatilgan.
Kalit so'zlar: inson kapitali, badiiy adabiyot, oʻqish, oʻqish savodxonligi, kognitiv koʻnikmalar, ijtimoiy koʻnikmalar, empatiya, taʼlim, inson salohiyati.
Аннотация. В статье рассматривается роль чтения художественной литературы в процессе формирования и накопления человеческого капитала. Актуальность исследования обусловлена тем, что в современной экономике человеческий капитал рассматривается как один из ключевых факторов индивидуальной производительности, социальной мобильности и экономического развития. При этом традиционные подходы к его накоплению преимущественно связывают данный процесс с формальным образованием, профессиональной подготовкой и приобретением специальных навыков. Чтение художественной литературы представляет собой менее формализованный, но потенциально значимый механизм развития когнитивных, коммуникативных и социально-эмоциональных компетенций. Цель статьи заключается в систематизации теоретических и эмпирических аргументов относительно влияния художественного чтения на компоненты человеческого капитала. Методологическую основу исследования составили анализ и обобщение научной литературы, сравнительный анализ результатов эмпирических исследований и концептуальный синтез. Показано, что регулярное чтение художественных произведений связано с развитием читательской грамотности, словарного запаса, способности к интерпретации сложных текстов, воображения, рефлексии и социального понимания.
Ключевые слова: человеческий капитал, художественная литература, чтение, читательская грамотность, когнитивные навыки, социальные навыки, эмпатия, образование, человеческий потенциал.
Abstract. This article examines the role of fiction reading in the formation and accumulation of human capital. The relevance of the study lies in the fact that in the modern economy, human capital is considered a key factor in individual productivity, social mobility, and economic development. Traditional approaches to its accumulation primarily associate this process with formal education, professional training, and the acquisition of specialized skills. Reading fiction represents a less formalized, yet potentially significant, mechanism for developing cognitive, communicative, and socio-emotional competencies. The purpose of this article is to systematize theoretical and empirical arguments regarding the influence of fiction reading on the components of human capital. The methodological basis of the study consists of an analysis and synthesis of scientific literature, a comparative analysis of empirical research results, and a conceptual synthesis. It is shown that regular reading of fiction is associated with the development of reading literacy, vocabulary, the ability to interpret complex texts, imagination, reflection, and social understanding.
Keywords: human capital, fiction, reading, reading literacy, cognitive skills, social skills, empathy, education, human potential.